Χούλιο Κορτάσαρ: Διαδοχικά πάρκα

Το μικροδιήγημα Διαδοχικά πάρκα (Continuidad de los parques), του Χούλιο Κορτάσαρ, αποτελεί μέρος της συλλογής Final del juego (1964) και ανήκει στη λογοτεχνία του φανταστικού. Εντός του ξεχωρίζει η αντίληψη του Αργεντινού συγγραφέα περί μη διαχωρισμού μεταξύ λογοτεχνίας και ζωής. Ευχαριστώ ολόψυχα την Ειρήνη Χατζηκουμή για την πολύτιμη συμβολή της στη μετάφραση του κειμένου.  

Διαδοχικά  πάρκα

Είχε ξεκινήσει να διαβάζει το μυθιστόρημα λίγες μέρες πριν. Το εγκατέλειψε για κάτι επείγουσες δουλειές και το ξανάνοιξε στο τρένο, επιστρέφοντας στη φυτεία. Ωστόσο, ήταν σε θέση να αφεθεί εξ ολοκλήρου στην πλοκή και τους πρωταγωνιστές του; Εκείνο το βράδυ, αφού έγραψε μια επιστολή στον αντιπρόσωπό του και συζήτησε με τον οικονόμο ένα ζήτημα σχετικό με την εκμίσθωση των κτημάτων, άνοιξε πάλι το βιβλίο στην ηρεμία που του προσέφερε απλόχερα το γραφείο του, με θέα το πάρκο από βελανιδιές. Απλώθηκε στην αγαπημένη του πολυθρόνα, με πλάτη προς την πόρτα μην τυχόν και εισβάλλει κάποιος ανεπιθύμητος, χαϊδεύοντας απαλά με το χέρι του το πράσινο βελούδο της, κι έπιασε να διαβάζει τα τελευταία κεφάλαια. Η μνήμη του συγκρατούσε τα ονόματα και τις εικόνες των πρωταγωνιστών χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Η δίψα να μάθει την εξέλιξη της ιστορίας τον συνεπήρε αμέσως. Απολάμβανε την ηδονή, κάπως διεστραμμένη, αλήθεια, να εξαφανίζει γραμμή τη γραμμή καθετί που τον περιτριγύριζε στον χώρο, με το κεφάλι του ακουμπισμένο αναπαυτικά στο βελούδο της ψηλής πλάτης, με τη σιγουριά ότι τα τσιγάρα του ήταν εκεί δίπλα, την ώρα που έξω ο άνεμος διασκέδαζε, χορεύοντας με τις βελανιδιές. Λέξη με λέξη -απορροφημένος από τα ανήθικα διλήμματα των πρωταγωνιστών και βυθισμένος στις εικόνες που αποκτούσαν σιγά-σιγά χρώμα και κίνηση- έγινε μάρτυρας της τελευταίας σκηνής στην ορεινή καλύβα. Πρώτα έμπαινε η γυναίκα, επιφυλακτικά· ακολουθούσε ο εραστής με ματωμένο το πρόσωπο, γρατσουνισμένος από κάποιο κλαδί. Μάταια προσπαθούσε εκείνη να του σφουγγίσει, με τα φιλιά της, το αίμα· αυτός την απέρριπτε, δεν είχε έρθει για να συντηρήσει ένα πάθος απόκρυφο, γεμάτο ξερόφυλλα και μυστικά μονοπάτια· το έδειχνε. Μια κοφτερή λεπίδα ψύχραινε το στέρνο του, όμως η προσμονή της ελευθερίας που πλησίαζε τον ζέσταινε. Ο γεμάτος λαχτάρα διάλογος ξεχυνόταν στις σελίδες σαν άλλο ποτάμι από φίδια, δημιουργώντας παράλληλα την αίσθηση ενός τέλους προαποφασισμένου. Μέχρι και τα χάδια που αναστάτωναν το κορμί του εραστή, θέλοντας να τον εγκλωβίσουν, να τον μεταπείσουν, σκιαγραφούσαν μιαν άλλη φιγούρα, ένα άλλο σώμα καταδικασμένο στον αφανισμό. Άλλοθι, κακοτοπιές, πιθανά λάθη, ήταν όλα μελετημένα, τίποτα δεν είχε παραβλεφθεί. Από εκείνο το σημείο κι έπειτα, η κάθε στιγμή είχε τη σημασία της, θαρρείς πως επιτελούσε σχολαστικά την αποστολή που της είχε ανατεθεί. Η διπλή πρόβα της αποτρόπαιης πράξης, που ένα άγγιγμα στο μάγουλο δεν φαινόταν ικανό να διακόψει οριστικά. Άρχιζε να νυχτώνει.

Αποχωρίστηκαν στην πόρτα της καλύβας, παγιδευμένοι σ’ ένα καθήκον που τους περίμενε, τα βλέμματά τους δεν θα ξανασυναντιόνταν. Αυτή έπρεπε να ακολουθήσει το μονοπάτι που οδηγούσε στον βορρά. Αυτός, από το αντίθετο μονοπάτι, γύρισε μια στιγμή να την δει να τρέχει με λυμένα τα μαλλιά. Έτρεξε με τη σειρά του, χωμένος στα δέντρα και τους θάμνους, μέχρι να διακρίνει μες τη μαβί καταχνιά του δειλινού τον δρόμο που έβγαζε στο σπίτι. Τα σκυλιά δεν έπρεπε να γαυγίσουν, και δεν γαύγισαν. Ο οικονόμος δεν θα ήταν στο σπίτι τέτοια ώρα, και δεν ήταν. Ανέβηκε τα τρία σκαλιά της αυλής και μπήκε. Ο αχός του αίματος στ’ αυτιά του του μετέφερε τα λόγια της γυναίκας: πρώτα το γαλάζιο δωμάτιο, μετά ένας διάδρομος, μια σκάλα με χαλί και στο τέλος της δυο πόρτες. Κανείς στο πρώτο δωμάτιο, κανείς και στο δεύτερο. Η πόρτα του σαλονιού, η ψυχρή λεπίδα στη χούφτα, το φως απ’ τα παράθυρα, η ψηλή πλάτη της πολυθρόνας από πράσινο βελούδο, το κεφάλι του άνδρα που διαβάζει ένα μυθιστόρημα.  

Μετάφραση/απόδοση στα ελληνικά: Γιώργος Χατζητριανταφύλλου   

Μάριο Βάργκας Γιόσα: “Je suis Charlie Hebdo”

Άρθρο του Μάριο Βάργκας Γιόσα στην εφημερίδα Ελ Παΐς (9/1/2015), σχετικό με τα πρόσφατα γεγονότα στο Παρίσι.

“Je suis Charlie Hebdo”

Πιστεύω ότι αυτό που συνέβη στο Παρίσι αυτές τις μέρες δεν είναι απλώς ένα τραγικό γεγονός, που προκαλεί ανατριχίλα η σκληρότητα και αγριότητά του, άλλα και μια κλιμάκωση σε αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε τρόμο. Μέχρι τώρα σκότωναν ανθρώπους, κατέστρεφαν ιδρύματα, όμως η δολοφονία ολόκληρης, σχεδόν, της ομάδας σύνταξης της Charlie Hebdo σηματοδοτεί κάτι ακόμα πιο σοβαρό: την επιδίωξη ο δυτικός πολιτισμός, λίκνο της ελευθερίας, της δημοκρατίας, των ανθρώπινων δικαιωμάτων, να πάψει να καλλιεργεί αυτές τις αξίες, να αρχίσει να επιβάλλει λογοκρισία, να θέσει όρια στην ελευθερία της έκφρασης, να καταστήσει θέματα ως απαγορευμένα, δηλαδή να αποκηρύξει μία από τις βασικές αρχές της αντίληψης της ελευθερίας: το δικαίωμα στην κριτική.

Αυτό στο οποίο προσβλέπουν, με αυτή την ομαδική δολοφονία δημοσιογράφων και γελοιογράφων, είναι η Γαλλία, η δυτική Ευρώπη, ο ελεύθερος κόσμος, να αποκηρύξει μία από τις αξίες-θεμέλιο του πολιτισμού. Γιατί όταν γίνεται αδύνατη η άσκηση της ελευθερίας της έκφρασης που χρησιμοποιεί το χιούμορ με τρόπο ανευλαβή και καυστικό, τότε απλούστατα καταλύεται η ελευθερία της έκφρασης στο σύνολό της, ένας από τους πυλώνες αυτού που νοείται ως αντίληψη της ελευθερίας. Νομίζω ότι η Δύση, η Ευρώπη, ο ελεύθερος κόσμος, πρέπει να αντιληφθούν ότι διεξάγεται ένας πόλεμος στο έδαφος τους και ότι αυτόν τον πόλεμο πρέπει να τον κερδίσουμε, εάν δεν θέλουμε ο πολιτισμός να αντικατασταθεί από την βαρβαρότητα.  

Η δράση πρέπει να είναι σταθερή, χωρίς συμπλέγματα κατωτερότητας απέναντι σε αυτούς που αντιπροσωπεύουν τον φανατισμό, αλλά και με βαθύ σεβασμό στη νομιμότητα, που είναι τόσο σημαντική όσο και η ελευθερία. Ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους αυτής της φοβερής τρομοκρατικής επίθεσης είναι η αύξηση της ξενοφοβίας στα εξτρεμιστικά κόμματα, τα οποία είναι τόσο επικίνδυνα για τη δημοκρατία όσο και οι φανατικοί ισλαμιστές.

Τούτη η μαζική δολοφονία θα δώσει νέα μέλη σε οργανώσεις όπως το Εθνικό Μέτωπο και σε όλα τα γκρουπ και γκρουπούσκουλα που θα επιθυμούσαν τη διάλυση της Ευρώπης και την οπισθοδρόμηση των ευρωπαϊκών χωρών στην εποχή μισαλλόδοξων και ξενοφοβικών εθνικισμών. Πρέπει να γίνει προσπάθεια για να μην συμβεί αυτό και καταστραφεί η Ευρώπη τόσο από τους εχθρούς της, όσο και από αυτούς που θα προφασιστούν την υπεράσπισή της διαμέσου της μισαλλοδοξίας και του φανατισμού.

Η Γαλλία είναι μια εκ των ιδρυτριών χωρών της κουλτούρας της ελευθερίας, με τη διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που εγκαθίδρυσε θεσμικά μία ελευθερία έκφρασης που οι πολίτες, διανοούμενοι και πολιτικοί της εφάρμοσαν με τρόπο υποδειγματικό καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της. Γι αυτό και η τραγωδία που ζει αυτές τις ημέρες η Γαλλία, είναι μια τραγωδία που ακουμπά όλους εμάς τους ελεύθερους άνδρες και γυναίκες αυτού του κόσμου, οι οποίοι και πρέπει να αναπαράγουμε αυτό που επαναλαμβάνουν εκατομμύρια Γάλλοι όλες αυτές τις μέρες: "Je suis Charlie Hebdo".

Ο Μάριο Βάργκας Γιόσα έχει βραβευτεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.  

  

Μετάφραση στα ελληνικά: Γιώργος Χατζητριανταφύλλου    

Γιατί το έτος τελειώνει 31 Δεκεμβρίου;

www.music.net.cy

Η εξέγερση των Κελτιβήρων[1] της Σεχέδα, χωριουδάκι της επαρχίας της Σαραγόσα επί του παρόντος, έγινε η αφορμή να αλλάξει η καταληκτική ημερομηνία του έτους πριν από δυο χιλιετίες.

Πηγή: Abc.es

Όλοι θεωρούμε δεδομένο ότι το έτος τελειώνει στις 31 Δεκεμβρίου. Πως το ημερολόγιο ξεκινά την 1^η του Γενάρη και καταλήγει στην τελευταία μέρα του Δεκέμβρη. Ωστόσο, θα μπορούσε να έχει διαφορετικό κύκλο; Θα μπορούσε να αρχίζει, υποθετικά, την 1^η Ιουνίου και να τελειώνει την 31^η Μαΐου; Η απάντηση είναι πως θα μπορούσε. Ο λόγος που δεν είναι έτσι, που η παραμονή Πρωτοχρονιάς είναι η 31^η Δεκέμβρη, έχει να κάνει με έναν πόλεμο που συνέβη πριν από περισσότερα από δυο χιλιάδες χρόνια. Ο πρωταγωνιστής ήταν η Σεχέδα, μια πόλη Κελτιβήρων, η σημερινή Μάρα της επαρχίας της Σαραγόσα, στην κοινότητα της Καταλαγιούδ.

e-ducativa.catedu.es

Η Ρώμη κήρυξε τον πόλεμο στη Σεχέδα και, για λόγους διοίκησης και οργάνωσης των στρατευμάτων, άλλαξε το ημερολόγιο που μέχρι τότε όριζε τον δυτικό κόσμο. Η Σεχέδα είχε αποκτήσει στρατηγική αξία και δύναμη για να της κηρύξει τον πόλεμο η Ρώμη, το οποίο επέφερε και την τροποποίηση του ημερολογίου που χρησιμοποιούταν μέχρι τότε, αφού έπρεπε να εκλεχθούν οι ύπατοι του έτους και αυτό συνήθως συνέβαινε την πρώτη ημέρα του πολιτικό-διοικητικού ρωμαϊκού ημερολογίου, δηλαδή στις 15 Μαρτίου. Λόγω βιασύνης, αποφασίστηκε ως ημερομηνία εκλογής η 1^η Ιανουαρίου και αυτό το γεγονός επέβαλε την αλλαγή της αρχής του ημερολογίου σε αυτή την ημερομηνία.

www.pelendonia.net

Αλλαγή της ημερομηνίας έναρξης των πολεμικών επιχειρήσεων

Οι 30.000 άνδρες που κινητοποίησε η ρωμαϊκή Σύγκλητος για να επιτεθεί στη Σεχέδα, ήταν το διπλάσιο από τις συνηθισμένες δυνάμεις που εκστράτευαν έως τότε στην Ιβηρική χερσόνησο. Ομοίως, η σημασία που απέκτησε ο πόλεμος έκανε τη Ρώμη να αναθέσει την ηγεσία της εκστρατείας σε ύπατο και όχι σε πραίτορα.

Η Σεχέδα πρέπει να ήταν πολύ σημαντική για να αναγκάσει τη Σύγκλητο να πάρει αποφάσεις τέτοιων διαστάσεων. Ορισμένα χρονικά της εποχής αναφέρονται σε αυτήν ως «μεγάλη και ισχυρή». Ήταν πρωτεύουσα της εθνότητας των Μπέλο[2], ήλεγχε ένα μεγάλο κομμάτι εδαφών των εκεί σημερινών επαρχιών, ενώ, μεταξύ των άλλων προνομίων της, είχε και το δικαίωμα κοπής νομίσματος, γεγονός που αποδεικνύει ξεκάθαρα την οικονομικό-πολιτική ισχύ της. 

 

catedu.es

Πρωτεύουσα των Μπέλο

Το 179 π.Χ. η πόλη της Σεχέδα και η Ρώμη επισφράγισαν μια συμφωνία ειρήνης. Η Ρώμη δεσμευόταν να διατηρεί ειρήνη με τη Σεχέδα, επιτρέποντας της παράλληλα την κοπή νομισμάτων, με αντάλλαγμα την πληρωμή των επιβαλλόμενων φόρων και τη δέσμευση, από μέρους της ιβηρικής πόλης, της μη κατασκευής περαιτέρω κωμοπόλεων στα εδάφη της. Όμως, το 154 π.Χ. η Σεχέδα ξεκίνησε τη διεύρυνση των τειχών της, έως και 8 χιλιομέτρων περιμετρικά της πόλης. Αυτό, η Ρώμη το εξέλαβε ως μια εχθρική κίνηση που έθετε σε κίνδυνο τη συνθήκη ειρήνης που είχε υπογραφεί 25 χρόνια πριν. 

Η απόφαση για στρατιωτική επέμβαση εναντίον της Σεχέδα ελήφθη ταχύτατα. Αντί να περιμένει τη 15^η Μάρτη για την εκλογή των ύπατων, η ρωμαϊκή Σύγκλητος αποφάσισε να το πράξει άμεσα, μια ημέρα που συνέπεσε με την 1^η του Γενάρη. Με αυτόν τον τρόπο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στις αρχές του καλοκαιριού. Εάν είχαν περιμένει τις 15 Μαρτίου για την εκλογή του ύπατου, όπως ήταν το σύνηθες, οι ετοιμασίες θα καθυστερούσαν την έναρξη των επιχειρήσεων μέχρι τον επόμενο χειμώνα. Μόνο που οι Ρωμαίοι ήξεραν καλά το δύσβατο αυτών των περιοχών μέσα στο καταχείμωνο.           

  

Μετάφραση στα ελληνικά: Γιώργος Χατζητριανταφύλλου

---

[1] Με τον όρο αυτό περιγράφονται οι πληθυσμοί Κελτών, μαζί με τις εκεί προσμίξεις τους, που κατοίκησαν την Ιβηρική από την Εποχή του Χαλκού (13^ος αι. π.Χ.) έως και την πλήρη κατάληψη της χερσονήσου από τους Ρωμαίους (2^ος-1^ος αι. π.Χ.).

[2] Εθνότητα Κελτιβήρων που κατοικούσε στις σημερινές περιφέρειες της Αραγόν και Καστίγια ι Λεόν.

Το φάντασμα της Αλάμπρα (Ισπανικοί μύθοι όλων των εποχών)

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μετάφραση του μύθου El fantasma del Palacio del Emperador από τη συλλογή του Χοσέ Μαρία Μερίνο, Leyendas españolas de todos los tiempos (εκδόσεις Temas de Hoy, 2005). Καλές γιορτές!

Ο αυτοκράτορας Κάρλος Α’ γοητευμένος από το παλάτι της Αλάμπρα[1], βρίσκοντάς το όμως και κάπως άβολο για διαμονή, θέλησε να αποκτήσει εκεί μια κατοικία κατάλληλη, και ο αρχιτέκτονας Πέδρο Ματσούκα, που ανέλαβε την κατασκευή του, δεν μπόρεσε να αποφύγει την κατεδάφιση ορισμένων δωματίων που βρίσκονταν στη νότια πύλη του Αιθρίου των Μύρτων (Patio de los Arrayanes). Τελικά, οι τοίχοι του αναγεννησιακού κτιρίου ενσωματώθηκαν στο αραβικής αρχιτεκτονικής κτίριο.

Επιβεβαιώνεται ότι, ως συνέπεια μιας κατάρας, το αυτοκρατορικό παλάτι δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, μένοντας χωρίς οροφή ο δεύτερος όροφος, και χωρίς τον τρούλο στον οποίο έπρεπε να καταλήγει η κατασκευή. Επιπλέον, ένα φάντασμα περιφέρεται έκτοτε στους χώρους του.

Η κατάρα προερχόταν από το σύνολο των κατοίκων της Γρανάδα, όντας αποστερημένοι σπιτιών και περιουσιών από τους χριστιανούς κατακτητές. Μάλιστα οι τελευταίοι, αφού βεβήλωσαν τους ιερούς χώρους κι έκαψαν τις βιβλιοθήκες, έφτασαν στο σημείο να απαγορεύσουν και τις αραβικές παραδοσιακές ενδυμασίες, επεμβαίνοντας έτσι με τρόπο αυταρχικό στην καθημερινή ζωή των κατοίκων. Όσο για το φάντασμα, πρόκειται για μια σημαίνουσα προσωπικότητα της Γρανάδα, τον Αμπούλ Ασουάντ.

Η απαγόρευση των παραδοσιακών ενδυμασιών καταντρόπιασε τόσο τους Άραβες που αποφάσισαν να προσφέρουν στον Αυτοκράτορα τους θησαυρούς και τα κοσμήματα, που είχαν κρύψει κατά την πτώση της πόλης στα χέρια των χριστιανών, με αντάλλαγμα την διαταγή απόσυρσης αυτού του νόμου. Ο εντεταλμένος να εκθέσει την πρόταση αυτή στον Αυτοκράτορα ήταν ο Αμπούλ Ασουάντ, που ετοιμαζόταν να παντρέψει την κόρη του, Αράξα, με τον εξέχοντα ιππότη Αμπντ ελ Μελέκ.

Εάν ο Αμπούλ Ασουάντ ανέβαινε στον Πύργο του Κεριού (Torre de la Vela) διατηρώντας φορεμένο το τουρμπάνι του, αυτό θα σήμαινε ότι οι διαπραγματεύσεις με τον αυτοκράτορα Κάρλος Α’ είχαν καταλήξει επιτυχώς. Γίνεται κατανοητό ότι η επιτυχία μιας τέτοιας αποστολής θα σήμαινε και την καταστροφή των κατοίκων, μιας και θα ζούσαν καταδικασμένοι στη φτώχεια, όμως ταυτόχρονα θα απαλλάσσονταν από έναν αβάσταχτο εξευτελισμό.

Τον καιρό εκείνο ο Κάρλος Α’ άρχιζε να μελετά τα σχέδια της ανακατασκευής του παλατιού και του καλοφάνηκε μια πρόταση που θα του επέτρεπε να πληρώσει τα έξοδα. Έτσι, ο Αμπούλ Ασουάντ ξεπρόβαλε στον πύργο με το τουρμπάνι στο κεφάλι, όμως όταν έφτασε στην πόλη έμαθε ότι ο αρραβωνιαστικός της κόρης του, μη μπορώντας να αντέξει το βάρος της επερχόμενης ένδειας, είχε δώσει τέλος στη ζωή του και ότι η κόρη του, Αράξα, είχε προσβληθεί από άνοια την οποία και δεν ξεπέρασε ποτέ.

Παρά τα πλούτη των Αράβων της Γρανάδα, οι πόροι για να ολοκληρωθεί το παλάτι αποδείχθηκαν ανεπαρκείς. Και κάπου εκεί τριγυρνά και το φάντασμα του Αμπούλ Ασουάντ, υπό τη μορφή ενός ηλικιωμένου κουρελή. 

Μετάφραση: Γιώργος Χατζητριανταφύλλου     

---

[1] Πρόκειται για παλάτι-φρούριο το οποίο φιλοξενούσε τον Ηγεμόνα και την Αυλή του μουσουλμανικού Βασιλείου  της Γρανάδα. Με την πτώση της τελευταίας, το 1492, πέρασε στα χέρια των χριστιανών. Ετυμολογικά, προέρχεται από την αραβική γλώσσα και σημαίνει «η Κόκκινη».